Patiëntveiligheid op de HAP. Dossieronderzoek naar frequentie, oorzaken en gevolgen van incidenten

Kerssemeijer B. Patiëntveiligheid op de huisartsenpost. Dossieronderzoek naar frequentie, oorzaken en gevolgen van incidenten. Nijmegen: IQ healthcare; 2009

Patiëntveiligheid op de huisartsenpost staat volop in de belangstelling en wordt gezien als een belangrijk knelpunt: Het betreft immers onbekende patiënten van wie het medisch dossier afwezig is, met een hogere à priori kans op ernstige aandoeningen vergeleken met de huisartsenzorg overdag. Bovendien zijn er steeds veel hulpverleners betrokken met meer kans op overdrachtsrisico’s en fouten. Onveiligheid kan op verschillende manieren worden gemeten zoals klachtenanalyse van patiënten, het bestuderen van medische dossiers of het melden van incidenten door professionals. Het bestuderen van medische dossiers op de huisartsenpost is nog niet eerder gedaan.

Doelstelling
Door middel van dossieronderzoek in de huisartsenpraktijk te achterhalen wat de frequentie van incidenten is op de huisartsenpost en er achter te komen wat de exacte oorzaken en gevolgen zijn. Daarbij wordt onderzocht of er bepaalde risicofactoren aanwezig zijn welke mogelijk eerder een incident als gevolg hebben.

Methode
Het betreft een retrospectieve transversale analyse van patiëntcontacten op verschillende huisartsenposten in Nederland. Door de gegevens te verzamelen en analyseren in de eigen huisartspraktijk van de patiënt, kon er een duidelijk beeld gecreëerd worden over de precieze follow-up van het contact met de huisartsenpost. Hierdoor konden verschillende incidenten gevonden worden, vervolgens werden deze incidenten geclassificeerd volgens de Eindhoven Classificatie Methode naar type, oorzaak en gevolg. Tevens werd de waarschijnlijkheid op ernstige schade of overlijden ten gevolge van het incident bepaald.

Resultaten
Er werden 1145 dossiers onderzocht, verdeeld over 4 huisartsenposten in Nederland. In totaal werden 26 incidenten gevonden, waarbij er 7 incidenten leiden tot een vorm van schade voor de patiënt. Het betrof incidenten in de categorieën triage (31%), diagnostiek (20,6%) en behandeling (48,8%). In alle gevallen had het incident te maken met verkeerd klinisch redeneren, in 3 gevallen speelden ook nog een andere factor mee namelijk; patiëntgerelateerde factor (2) en het ontbreken van een goed protocol (1). De meeste incidenten hadden geen schadelijke gevolgen voor de patiënt (73,1%). Van de incidenten die wel schade ondervonden (26,9%) was slechts één incident met permanente schade voor de patiënt. Er zijn geen incidenten gevonden met als gevolg het overlijden van de patiënt. Van alle incidenten was de kans op ernstige schade of overlijden in 88,5% van de gevallen niet aanwezig, in 11,5% werd deze kans op waarschijnlijk geschat. In geen enkel geval concludeerden de onderzoekers dat één van de incidenten zeer waarschijnlijk tot ernstige permanente schade of overlijden had kunnen leiden. De grootste risicofactor voor het ontstaan van een incident werd gevonden bij de doelgroep risicopatiënten. Een slechte mate van verslaglegging speelt ook een rol bij incidentvorming.

Conclusie
In vergelijking met andere onderzoeken en afdelingen binnen de gezondheidszorg is de zorg geboden op Nederlandse huisartsenposten veilig te noemen. In 1 op de 44 contacten ontstaat er een incident, waarbij in 1 op de 164 contacten er een incident ontstaat met een vorm van schade voor de patiënt. Als er schade optreedt, is dit in 86% van de gevallen een incident zonder blijvende schade. In dit onderzoek kwam naar voren dat alle incidenten het gevolg waren van verkeerd klinisch redeneren. Er wordt nog te vaak afgeweken van een richtlijn zonder dat daar een aanwijsbare reden voor is, ook het telefonisch voorschrijven van medicatie zonder de patiënt te hebben gezien, leidt tot onveilige situaties. Het is van belang om voorafgaand aan een contact na te gaan of de patiënt behoort tot de categorie risicopatiënten, omdat hier toch gemakkelijker fouten bij ontstaan. Verder dient het de aanbeveling om te allen tijde de rapportage van een contact zo zorgvuldig mogelijk te noteren in het dossier.

Lees hier de scriptie.pdf

• Print
• Stuur door
• Delicious