Patiëntveiligheid in de eerste lijn

Gieben M. Patiëntveiligheid in de eerste lijn. Melden van incidenten door professionals op de huisartsenpost. Een belangrijke bron voor kwaliteitsverbetering. Nijmegen: IQ healthcare; 2009

Patiëntveiligheid op de huisartsenpost staat volop in de belangstelling en wordt gezien als een belangrijk knelpunt: het betreft immers onbekende patiënten van wie het medisch dossier afwezig is, met een hogere à priori kans op ernstige aandoeningen vergeleken met de huisartsenzorg overdag. Bovendien zijn er steeds veel hulpverleners betrokken met meer kans op overdrachtsrisico’s en fouten. Onveiligheid kan op verschillende manieren worden gemeten zoals klachtenanalyse van patiënten, het bestuderen van medische dossiers of het melden van incidenten door professionals. Over de laatste wijze van meten is geen onderzoek bekend.

Doelstelling
We deden onderzoek naar door professionals gemelde incidenten op de huisartsenpost, met als doel het beschrijven van de frequentie de aard, oorzaken, gevolgen en consequenties van deze incidenten.

Methode
Het betreft een inventariserende transversale analyse van gemelde incidenten uit kwaliteitsjaarverslagen. Deze kwaliteitsjaarverslagen betreffen het jaar 2008 en gaan over 18 huisartsenposten uit vier regio’s met een totale adherentie van 2.999.000 inwoners en 689.809 verrichtingen in midden en Zuidoost Nederland. De in de kwaliteitsjaarverslagen gemelde incidenten werden geclassificeerd volgens het Eindhoven Classificatie Model waarbij de gevonden incidenten werden ingedeeld naar type, oorzaak en gevolg. Tevens werd de waarschijnlijkheid van schade beoordeeld. Sleutelpersonen van huisartsenposten (zoals medisch adviseurs) werden geïnterviewd voor aanvullende informatie.

Resultaten
In totaal werden 187 door professionals gemelde incidenten gevonden. Daarvan werden er 76 ingedeeld naar type, oorzaak, gevolg en waarschijnlijkheid dat schade op zal treden. De meeste voorkomende incidenten zijn van het type communicatie (44,7%) en organisatie (25%). In totaal werden aan de 76 incidenten 108 ECM (Eindhoven Classificatie Model) codes gekoppeld. De meest voorkomende oorzaak is een menselijke oorzaak (56/108, 52%) en dan met name het (medisch) menselijk redeneren (25/56), daarna volgen de organisatorische oorzaken (27%) en de patiënt gerelateerde oorzaken (12%), de kleinste categorie is de technische oorzaken (9,3%). De meeste incidenten (46%) resulteren niet in schade voor de patiënt. 20% van de incidenten heeft de patiënt niet bereikt, 5,3% resulteerde in emotionele schade en 1,3% leed tijdelijke schade. In 2,6% van de incidenten is de patiënt overleden. In totaal treedt er bij 32% van de gemelde incidenten enige vorm van schade of overlijden op. Als we deze gegevens terugrekenen naar de populatie dan is de kans op schade of overlijden 54 incidenten (met schade of overlijden) per 1.000.000 patiëntencontacten. Bij 89% van de incidenten is de kans op ernstige schade of overlijden onwaarschijnlijk, bij 9% waarschijnlijk en bij 2% zeer waarschijnlijk.

Conclusie
De meeste incidenten vallen voor op het gebied van communicatie. De meest voorkomende oorzaak is het (medisch) menselijk redeneren. Communicatie en medisch redeneren kan verbeterd worden met nascholingen. Aan de hand van deze cijfers lijkt de zorg op de huisartsenpost veilig, maar er bestaat waarschijnlijk een grote onderrapportage. Gemelde incidenten vormen een belangrijke bron voor kwaliteitsverbetering. Het melden dient bevorderd te worden door invoering van een veilig melden systeem. Dit onderzoek kan gezien worden als opmaat voor een landelijk uniform meldsysteem voor huisartsenposten.

De scriptie is als pdf-bestand bijgevoegd
scriptieMGieben

• Print
• Stuur door
• Delicious