De GHORdiaanse knoop doorgehakt

RVZ/Rob: De GHORdiaanse knoop doorgehakt. Herkenbare geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen in de veiligheidsregio. Zoetermeer/Den Haag: RVZ; 2004.

De organisatie van de geneeskundige hulp bij ongevallen, rampen en crises is een onontwarbare knoop van bestuurlijke arrangementen, geldstromen, verantwoordelijkheden en belangen. Het creëren van helderheid wordt bemoeilijkt doordat de geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen een combinatie laat zien van twee verschillende logica’s: veiligheid en gezondheid. De bestuurlijke organisatie van veiligheid volgt een territoriale logica, terwijl de gezondheid in de eerste plaats functioneel georganiseerd is. Daarbij komt dat de gezondheidszorg wordt gekarakteriseerd door een veelheid aan - voor publieke taken noodzakelijke - private spelers. Dit leidt tot spanning tussen publieke verantwoordelijkheid en private uitvoering.

Een centraal punt van zorg bij de organisatie van de rampenbestrijding is de multidisciplinaire samenwerking tussen de vier rampenbestrijdingsdisciplines (brandweer, politie, geneeskundige keten en gemeenten) en de monodisciplinaire samenwerking binnen deze ketens. In 1994 bracht de Inspectie voor de Gezondheidszorg het rapport "De keten rammelt" uit. Daaruit bleek dat sprake was van een gebrekkige samenwerking binnen de geneeskundige keten. Naar aanleiding daarvan kwam de gemeenschappelijke regeling Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) tot stand. Het GHOR-bestuur dient te zorgen voor het tot stand komen van een herkenbare geneeskundige kolom binnen de rampenbestrijdingsorganisatie, die effectief kan opschalen van kleinschalig naar grootschalig optreden. Ondertussen komen de discussies over mono- en multidisciplinaire samenwerking bij elkaar in het concept van de veiligheidsregio.

De organisatie van veiligheid staat op zichzelf onder druk vanuit twee gezichtspunten: bottom-up en top-down. Vanuit het perspectief van klassieke rampen – waarbij vanuit de lokale situatie wordt opgeschaald – is de noodzakelijke bovengemeentelijke slagkracht en multidisciplinaire coördinatie een probleem. Vanuit het perspectief van het rijk is in toenemende mate aandacht ontstaan voor crises – met name op het terrein van de infectieziekten – die een landelijke aanpak vereisen, terwijl tegelijkertijd de gemeenten een essentiële bestuurslaag zijn. Daarbij blijkt dat het ontbreekt aan een adequate bestuurlijke en operationele aansluiting tussen het rijk en de gemeenten. Een veelheid aan potentiële tegenstrijdigheden treedt op de voorgrond wanneer onderwerpen waarbij veiligheid en gezondheid nauw met elkaar verweven zijn – in casu rampen en crises – in het centrum van de maatschappelijke en politieke belangstelling komen te staan.

In het advies staat de vraag centraal hoe de organisatie en financiering van de geneeskundige hulpverleningsdiensten vorm moet krijgen opdat de veiligheidsregio voldoende doorzettingsmacht en middelen heeft om het geneeskundig deel van de rampenbeheersing – over de hele veiligheidsketen adequaat te kunnen organiseren. Of, meer vanuit bestuurlijk perspectief geformuleerd: dit advies gaat over (de garantie van) de beschikbaarheid van de gezondheidszorg bij rampen en crises, zodanig dat het openbaar bestuur zijn verantwoordelijkheid op dit terrein daadwerkelijk kan waarmaken.

Lees hier het hele rapport

• Print
• Stuur door
• Delicious