Huisarts en Poortwachter

Bosch van den W. Huisarts en Poortwachter. Ned Tijdschr Geneeskd 1994;138(53):2646-9.

De rol van de huisarts op de grens van eerste en tweede lijn is in de loop van de tijd met verschillende termen benoemd. Van Es bespreekt de ‘zeeffunctie’ van de huisarts in het paradigma-nummer van Huisarts en Wetenschap in 1978, Lamberts spreekt over ‘leer der kruispunten’ en verder wordt gesproken over ‘filters’, met name bij psychosociale verwijzingen, over ‘sluiswachter’ en over de huisarts als ‘wisselwachter’. In het Engelse taalgebied is de term ‘gatekeeper’ ingeburgerd.

In 1980 schrijft Leclercq, huisarts in Zuid-Limburg, over het functioneren van de huisarts met de subtitel: ‘de poortwachter en zijn schild’. De poortwachtersfunctie is beschreven met het belang van de patiënt voor ogen: de huisarts verwijst, of behoedt voor verdere medicalisering. Bovendien waakt de huisarts ervoor dat patiënten niet langer dan nodig in de tweede lijn verblijven.

De term ‘poortwachter’ wijst op de huisarts die op wacht staat voor de poort van de specialistische zorg. Maar op wacht voor wie? Bewaakt de huisarts zijn eigen territorium of bewaakt hij zijn patiënten juist tegen onterechte medische zorg of bewaakt de huisarts indirect de schaarse middelen in de tweede lijn? In de Verenigde Staten wordt de laatste jaren veel aandacht besteed aan de mogelijkheden van een ‘family doctor’ als gatekeeper. De taken die hem daarbij toegeschreven worden, zijn: coördinatie van medische zorg/sociale zorg, toegang tot andere zorg, advocaat van de patiënt, evaluatie van technologie, makelaar, opvoeder, risicomanager en onderzoeker. Op de publikatie waarin deze taken naar voren werden gebracht, kwam onmiddellijk de reactie dat de belangrijkste rol van de huisarts zou moeten zijn het voorkómen van onnodige zorg. Deze dualiteit komt bij het bestuderen van de gehele literatuur naar boven: is het belang vooral economisch en is de huisarts als poortwachter vooral te zien als een instrument om patiëntstromen af te buigen van dure specialistische naar goedkopere eerstelijnszorg of moet de huisarts het belang van de individuele patiënt steeds laten prevaleren? Als regelaar voor doelmatige zorg voor zijn patiënten wordt de ‘primary care physician’ in de V.S. daarom wel als ‘care manager’beschreven. In de literatuur werden met een gerichte zoekactie met als trefwoorden: ‘referral’ en ‘consultation’ publikaties gevonden waarop navolgende beschouwing werd gebaseerd. Alleen sleutelpublikaties werden als referentie opgenomen.

Lees hier het hele artikel

• Print
• Stuur door
• Delicious