Penitentiaire inrichtingen: zorg tijdens ANW-uren risicovol

IGZ. Medische diensten in penitentiaire inrichtingen: achter tralies nu veiliger zorg, maar verbeteringen nog nodig. Den Haag:IGZ;2009

De zorg in detentie valt onder verantwoordelijkheid van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van het ministerie van Justitie. De DJI heeft in haar missie en visie vastgelegd dat de medische zorg voor gedetineerden vergelijkbaar dient te zijn met de zorg buiten detentie. De inspectie heeft alle 43 medische diensten van penitentiaire inrichtingen (PI’s) een schriftelijke vragenlijst voorgelegd. De schriftelijke vragenlijsten hebben geleid tot de selectie van de 16 te bezoeken penitentiaire inrichtingen (PI) met een of meer risicofactoren. De onderstaande conclusies zijn gebaseerd op de bezochte PI’s en zijn dus, zoals ook uit de formulering blijkt, niet altijd te generaliseren tot alle PI’s. Van de bezoeken is per inrichting een rapport gemaakt. De inrichtingen hebben ieder een plan van aanpak gemaakt en de inspectie heeft die beoordeeld om de in de rapporten beschreven onvolkomenheden in de zorg te verbeteren.

De centrale vragen bij de bezoeken aan de medische diensten van PI’s waren:
1 Wordt in de penitentiaire inrichtingen verantwoorde zorg geleverd die gelijkwaardig is aan de zorg buiten detentie?
2 Welke risico’s zijn te benoemen in de medische zorg die aangeboden wordt door de medische diensten in de penitentiaire inrichtingen?

Gedetineerden behoren tot een kwetsbare groep mensen met veel taal- en cultuurverschillen, verslaving en psychiatrische problematiek. Deze kwetsbare groep bevindt zich in een situatie die gekenmerkt wordt door spanning en beperkingen. Insluiting kan daarbij ziekmakend zijn. De justitieel artsen en verpleegkundigen zetten zich met veel hart in voor deze bijzondere groep mensen met een intensieve zorgvraag. Daarmee wordt veelal verantwoorde zorg geleverd maar het niveau is nog wisselend en de risico’s zijn soms nog hoger dan noodzakelijk. De medische diensten van de penitentiaire inrichtingen hebben de afgelopen jaren een duidelijke kwaliteitsslag gemaakt door het invoeren van de functie hoofd medische dienst en professionalisering van artsen en verpleegkundigen op weg naar volwaardige justitieel artsen en verpleegkundigen. Tevens is er invulling gegeven aan de toegeleidingsfunctie van de verpleegkundigen en heeft structurering plaatsgevonden van het farmaceutisch proces en de geneesmiddelendistributie. Tot slot zijn de registratiemogelijkheden in het huisartsenregistratiesysteem MicroHIS verbeterd.

Bij het onderzoek bleken nog de volgende risico’s:
1 De avond-, nacht- en weekendvoorziening (ANW):
Triage door penitentiair instellingswerkers (PIW’ers).
Beschikbaarheid van curatief bekwame artsen was niet altijd gegarandeerd.
Beschikbaarheid en compleetheid van de medische dossiers.
Beheer en gebruik noodvoorraad medicatie.
2 In het automatiseringsysteem MicroHIS werden de probleemlijsten onvoldoende ingevuld.
3 Medicatie voorschrijven ging nog te vaak niet elektronisch (EVS) met risico op fouten, missen van interactie en contra-indicatie.
4 Het beheer en gebruik van de noodvoorraad medicatie was niet op orde.
5 Het bestellen en delen van geneesmiddelen die niet geautoriseerd zijn door een arts.
6 Het uitdelen van medicatie door PIW’ers zonder kennis van werking en bijwerkingen van geneesmiddelen.
7 Het onvoldoende zorg dragen voor continuïteit van zorg vóór en na detentie.

DJI en de inrichtingen zijn geadviseerd de volgende maatregelen te treffen:
1 Avond-, nacht- en weekendvoorziening (ANW):
Triage in ANW verbeteren door rechtstreeks telefonisch contact tussen gedetineerde en arts of zorgprofessional.
Bij contractering van artsen en verpleegkundigen de nadruk leggen op het krijgen en behouden van voldoende deskundigheid 7x 24 uur.
Volledige registratie in MicroHIS van probleemlijsten en actuele medicatie en het beschikbaar stellen van deze gegevens in ANW.
Optimaliseren beheer en gebruik van de noodvoorraad conform de aanbevelingen.
2 Consequent en tijdig invullen van probleemlijsten in MicroHIS.
3 Uitsluitend voorschrijven van medicatie in MicroHIS: EVS.
4 Het beheer en gebruik van de noodvoorraad medicatie in overeenstemming brengen met de gemaakte afspraken.
5 Het autoriseren van alle recepten door een arts.
6 Het scholen van PIW’ers in werking en bijwerking van medicatie.
7 Continuïteit vóór en na detentie verbeteren door enerzijds dossieroverdracht en anderzijds meer aansluiting te zoeken bij reguliere (GGZ) zorg.

De inrichtingen hebben een plan van aanpak gemaakt om aan te geven hoe zij hun achterstand op deelaspecten van de zorg gaan inlopen. Deze plannen van aanpak zijn door de inspectie beoordeeld en indien nodig zijn aanvullingen gevraagd. Bij uitvoering van de plannen van aanpak worden de grootste risico’s verkleind. In de tweede helft van 2009 gaat de inspectie 5 van de 16 bezochte medische
diensten opnieuw beoordelen en tevens 5 andere inrichtingen, aselect of op grond van meldingen of signalen. Ten aanzien van taken van de DJI is het aan de staatssecretaris van Justitie om zonodig maatregelen te nemen. Indien een directeur van een penitentiaire instelling in gebreke blijft om voldoende maatregelen te nemen, zal de inspectie daarvan expliciet rapport opmaken voor de directie gevangeniswezen van de DJI. Indien het hoofd medische dienst op essentiële punten het plan van aanpak onvoldoende vorm geeft of uitvoert, zal de inspectie zijn leidinggevende directeur daarvan mededeling doen. Individuele artsen en verpleegkundigen worden primair door hun leidinggevende gecorrigeerd maar zullen zo nodig via een klacht van de inspectie bij het Regionaal Tuchtcollege worden aangeklaagd.

Lees hier het hele rapport

• Print
• Stuur door
• Delicious