Kracht internet onderschat bij HPV-vaccinatie
Acute Zorg (Hilde van Dijk) donderdag 16 april 2009, 12:50- Doorgeklikt: 1245 keer
- | 3 reacties
Als je praat over de kracht van internetcommunicatie, is de HPV-vaccinatie een zeer sprekende casus. Bij deze een kleine verzameling van informatie rondom deze casus
Op de site van het RIVM staat de daling in opkomstpercentage van de vaccinatiecampagne:
1e week – 60% opkomst
2e week – 47% opkomst
3e week – 44% opkomst
In het NOS journaal geeft Roel Coutinho van het RIVM toe dat de strategie voor deze vaccinatie niet heeft gewerkt:
Online indianenverhalen
Dat de onzekerheid rondom de vaccinatie groot was en invloed heeft gehad staat dus als een paal boven water. Waar werden die indianenverhalen verspreid? En hoe kan het dat men zoveel vertrouwen stelt in dit soort informatie? Slechts een greep uit de sites waar discussie was over het vaccin:
hpv-vaccin.hyves.nl
meldpunthpv.hyves.nl
vaccinatie.hyves.nl
hpvnieuws.hyves.nl
forum.fok.nl/topic/1230757
forum.fok.nl/topic/1258844/1/25
Zowel negatieve als positieve argumentatie is terug te vinden, waarbij men schrijft vanuit zijn gevoel. Zoals deze tekst van een onzekere moeder:
“Onze huisarts raadt de prikken af. Mijn dochter (14jaar) wil ze inmiddels ook niet meer na alle verhalen die ze heeft gelezen. Ik weet het echt niet meer. Twijfel vooral na het lezen van deze info http://www.nvkp.nl Gister de uitzending van Nova gezien en ook daar werd ik niet veel wijzer van.”
Lijnrecht daar tegenover staan de mensen die de discussie zat zijn:
“ Ik post dit omdat ik me dood irriteer aan al die stomme puberwijven die een gratis beschermend geneesmiddel aangeboden krijgen tegen een vreselijke ziekte, en die het weigeren omdat ze urban legends en andere ***verhalen van de interwebs meer vertrouwen dan hun dokter. En om jullie allemaal op te roepen om 'm gewoon te gaan halen.
Dat medicijn is jarenlang door en door grondig en rigoreus beproefd, zoals het hoort, en dat zit wel goed.
Al dat stomme ge*** onderling, "Wist je, dat er een meisje in 's Gravezand-op-Sappemeer Oost vorige week plotseling dood is gegaan toen ze die prik kreeg?!?!"
Over een jaar willen jullie hem allemaal alsnog halen, maar dan is hij niet meer gratis. Na deze kosteloze campagne kosten die drie injecties jullie ouders 375 euro per puber. Dat je het even weet."
Af en toe zie je zelfs reacties van zorgverleners zelf:
“Eens met de klacht. Ik werk bij een GGD en je wilt niet weten hoe mensen nu met de handen in het haar lopen door die indianenverhalen. Want dit kromme l*l je echt met geen mogelijkheid meer recht. Kijk voor de gein eens op hpv-vaccinatie.hyves.nl . Daar maken meisjes én domme volwassen huisvrouwen elkaar helemaal gek.”
Waarschuwing vanuit het buitenland
Op Youtube heeft een Amerikaanse vader een waarschuwing gemaakt voor de Nederlandse meisjes. Deze vader claimt zijn dochter te hebben verloren aan het vaccin. Dit filmpje is vervolgens op Hyves en fora pagina’s verspreid door Nederlandse dames, met onzekerheid tot gevolg:
Wat moet de zorg hiermee?
De lage opkomst van meisjes bij de HPV-inentingen als direct gevolg van online indianenverhalen, geeft weer welke invloed internetcommunicatie heeft op de zorg.
Hoe gaan we als zorg om met deze snelle verspreiding van informatie? Wat kan een zorgprofessional doen en is hij/zij bereid om bij te dragen aan betrouwbare informatie om weerstand te bieden tegen dit soort praktijken?
Of is de zorg van mening dat deze indianenverhalen er altijd al waren (aldus Coutinho) en valt er niets tegen te doen?
Reacties
Op dit moment is het het meest belangrijk dat de zorg bewust wordt van het feit dat de invloed van internet immens is - de computer (en dus het internet) staat altijd aan en jongeren chatten constant met elkaar. Het grootste probleem hierbij is dat je je als zorgprofessional niet zomaar in deze jongerendiscussies kan mengen, zoals Yvonne van Stark (Young Works) al aangeeft. Wat je wel kan doen is de discussies volgen, zodat je weet waar de doelgroep het over heeft. En als zorgprofessional hierop anticiperen middels persoonlijke voorlichting.
Tom van de Belt schreef op vrijdag 17 april 2009 om 13:54:
Een zeer interessante casus en denk ook een goede testcase voor het RIVM. Aan de ene kant denk ik dat dergelijke situaties en terughoudendheid van in dit geval de vaccinatiegroep en hun ouders wel te verwachten zijn. Denk aan het voorbeeld van de mazelenvaccinatie waar Gerdi Verbeet naar verwees in de uitzending van NOVA op 10 maart. Aan de andere kant vind ik het juist belangrijk om na te streven dat dergelijke situaties voorkomen kunnen worden gezien het belang voor de volksgezondheid. Het lijkt natuurlijk alleen maar goed om het aantal vrouwen met baarmoederhalskanker te kunnen verminderen.
Enkele aspecten zijn hierbij van belang. Het is voorstelbaar dat,
zeker als iemand volledig gezond is, preventieve handelingen onnodig lijken. Dit is zeker zo als je niet eens weet of iemand überhaupt wel ziek zal worden. Verder is het onduidelijk welke behandelmethoden van baarmoederhalskanker er over 20 of 30 jaar zijn wanneer en eventuele zieke zich zou openbaren. Wie weet is een beginstadium van baarmoederhalskanker over 20 jaar wel prima te behandelen zonder verdere gevolgen voor de gezondheid. Dan zou vaccineren nu niet nodig hoeven zijn? Wat dat betreft begrijp ik de tegenstanders van de vaccineren.
Er wordt door tegenstanders, met name ouders, verwezen naar het “Softenon schandaal“. De gevolgen van gebruik van Softenon waren zeer onprettig, omdat de effecten ervan niet voldoende bekend waren. Ik denk dat vergelijken kan, met name ten aanzien van bijwerkingen, maar er zijn ook vele verschillen. Deze moeten ook benoemd worden. Belangrijke verschillen zijn dat het hier niet om een geneesmiddel gaat, en dat de overheid het “voorschrijft” en niet een arts.
Naar het HPV-vaccin is veel onderzoek gedaan met meer dan 10.000 proefpersonen. Wetenschappelijk gezien bestaan daarom goede inzichten in de bijwerkingen en gevolgen. Toch is er voor de lange termijn niets bekend, wat natuurlijk een onzekerheid is. De lange termijn is ook niet goed te onderzoeken omdat een onderzoek dan minstens 20 tot 30 jaar zou duren.
Deze casus is een mooi voorbeeld waaruit blijkt dat “the wisdom of crowds“ niet altijd telt. De wetenschap is het er namelijk over eens dat de zeer kleine risico’s acceptabel zijn en dat er voldoende bekend is over bijwerkingen. Toch vindt het grote publiek blijkbaar dat dit niet zo is, maar deze mening lijkt gebaseerd te zijn op onjuistheden. Wanneer de doelgroep goed geïnformeerd was zou deze er wellicht veel anders naar kijken.
Naar mijn idee het daarom belangrijk om voorafgaand aan een actie, in dit geval en vaccinatieactie, eerst af te stemmen met de doelgroep. Ik ben het dus eens met Coutinho van het RIVM. Communiceert je doelgroep via Hyves? Zorg dan ook dat je via Hyves nieuws verspreidt. Ik denk dat dit juist goed mogelijk was geweest in deze case. Ook zouden medewerkers van het RIVM het web af kunnen speuren naar sites met onjuiste informatie en deze benaderen en aan laten passen. Tenslotte lijkt het me goed om informatie op zoveel mogelijk manieren aan te bieden. Dus een combinatie van klassieke brieven, voorlichting op scholen maar ook via hyves, twitter, e-mail, weblogs en vodcasts. De gebruiker of in dit geval de vaccinatiegroep kan dan zelf bepalen hoe hij/zij de informatie tot zich krijgt.
Ik zou mijn dochters adviseren zich wel te laten vaccineren.
Saskia van Gelderen schreef op vrijdag 17 april 2009 om 14:05:
Tom, ik ben het helemaal met je eens. Bij het opzetten van een voorlichtingscampagne moet je natuurlijk kijken naar het communicatiegedrag van je doelgroep. Het probleem blijt nog wel dat een gesprek op bijvoorbeeld MSN iets is waar je niet zomaar tussenkomt. Juist daarom is voorlichting op de juiste plaats zo belangrijk, dus inderdaad bijvoorbeeld via Hyves en op scholen.